Blog Wyższej Szkoły Logistyki w Poznaniu Naukowy punkt widzenia Bezpieczeństwo transportu ręcznego w magazynie

Bezpieczeństwo transportu ręcznego w magazynie

Bezpieczeństwo transportu ręcznego w magazynie

201603Maj

Najprostszym sposobem translokacji towarów jest wykorzystanie siły ludzkich mięśni. Nastał XXI wiek, a powyższa metoda nadal jest niezwykle popularna. Ręczna obsługa procesów magazynowych występuje w szczególności tam, gdzie mamy małe przestrzenie magazynowe i  konfekcjonujemy niewielkie partie towarów.  Wykorzystanie człowieka to sposób z pozoru najtańszy i efektywny, nie wymaga początkowo znacznych nakładów finansowych, jak w przypadku wykorzystania maszyn. Nie ma potrzeby przygotowania podłoża, sprawdzania DOR[1] podłoża, dostosowania powierzchni oraz struktury podłoża do np. transportu przy pomocy wózków widłowych niskopodwoziowych.

Przenoszenie towarów przez człowieka, znane jest od zarania dziejów i od dawna ludzie cierpieli na choroby związane z przeciążeniem organizmu. Urazy i choroby zawodowe zdarzały się na skutek transportu towarów niewłaściwie (niepoprawnie) lub zbyt mocno obciążających układ mięśniowo-szkieletowy albo o zbyt dużych gabarytach pomimo stosunkowo nieznacznego ciężaru (żerdzie, kłody, maszty etc.). Przyczyn jest oczywiście znacznie więcej: odległość, wysokość, śliskie i niestabilne podłoże, wąskie przejścia i wiele innych.

Dzisiaj wiemy już, że człowiek jako biomaszyna jest jedną z najdroższych w utrzymaniu maszyn. Fizjologia pozwala nam na przenoszenie znacznych nawet ciężarów na niemałe odległości jednakże nic nie jest za darmo. Niewłaściwe trzymanie przenoszonego przedmiotu, np. na wyprostowanych i podniesionych w górę kończynach, prowadzi do znacznych przeciążeń kręgosłupa. Najbardziej narażonymi na urazy i schorzenia strefami u człowieka, biorąc pod uwagę specyfikę pracy osób przenoszących ręcznie ciężary w procesach pracy, są: kręgosłup w odcinku lędźwiowym i piersiowym, stawy kolanowe, łokciowe i nadgarstki. Oczywiście lista narażonych na przeciążenia w nieco mniejszym stopniu stref, jest znacznie dłuższa. Skupmy się na konkretnych sposobach zapobiegania.

Spróbujmy wyróżnić kilka podstawowych zasad prewencji w transporcie ręcznym:

  1. Właściwe pozycje ciała podczas podnoszenia przedmiotów z podłoża i z różnych poziomów oraz podczas transportu i układania towarów we wskazanych wcześniej miejscach.
  2. Organizacja pracy, czyli transport na zadane nieprzekraczalne odległości z ewentualnymi miejscami postoju, bądź przejęciu dalszego odcinka na którym ma być transportowany dany przedmiot przez maszyny.
  3. Transport zespołowy wraz z wyznaczeniem max. ciężaru i/lub długości/szerokości transportowanego  towaru.
  4. Środki ochrony indywidualnej (jakże rzadko stosowane pasy zabezpieczające kręgosłup oraz taśmy na nadgarstki), w tym także właściwe obuwie, rękawice ochronne.
  5. Narzędzia ręczne wspomagające transport przedmiotów wielkogabarytowych (np. luster), pasy do podnoszenia przedmiotów z podłoża bez potrzeby pochylania górnej części ciała w przód, wózki ręczne, wózki z napędem własnym oraz wózki jezdniowe.
  6. Dostosowanie ciężaru do wieku (zapis w przepisach o mniejszych ciężarach dla niepełnoletnich to za mało, przecież inny ciężar z zasady podniesie osoba 25-letnia i osoba 67-letnia), predyspozycji człowieka ogólnie, dyspozycji w zakresie dnia roboczego (wszyscy mamy przecież czasem gorsze dni), oraz stanu zdrowia.
  7. Przejęcie lub chociaż częściowe przeniesienie transportu ręcznego na maszyny.
  8. Rozwiązania mieszane i autorskie, czyli połączenie właściwej organizacji pracy z częściowym transportem maszynowym i szkoleniami behawioralnymi pracowników.

Miejmy nadzieję, że transport ręczny będzie w dalszym stopniu zastępowany przez maszyny, ponieważ wymiana części maszyny jest tańsza, bardziej trwała i dająca lepsze efekty końcowe, niż „wymiana” części ludzkiego ciała.

Niestosowanie się do założeń kodeksu pracy dotyczących obciążeń ciała ludzkiego, prowadzi w prostej linii do wielu schorzeń i wypadków. Problem w tym, że stosowanie się do założeń kodeksu pracy oraz norm również nie zapewnia pełnego bezpieczeństwa. Według prawa pracy osoba dorosła w wieku produkcyjnym, czyli w wieku: 18-67 lat mężczyźni oraz 18-65 lat kobiety - mogą przenosić ciężary o wadze - mężczyźni: praca stała – 30 kg, praca dorywcza - 50 kg, kobiety: praca stała – 12 kg, praca dorywcza - 20 kg (wyjątek stanowią tutaj kobiety w ciąży i karmiące).

Powyższe założenia bardzo trudno zastosować do spotykanych w praktyce typów sylwetki. W każdym z wymienionych niżej przykładów występują innego rodzaju zagrożenia dla organizmu, inne dla:

  • Osoby w wieku 18 lat, o masie ciała 60 kg, wzroście 180 cm, która ma stosunkowo niski stosunek masy mięśniowej do tkanki tłuszczowej i wody w organizmie;
  • Osoby w wieku 35 lat, o masie 105 kg, wzroście 160 cm, która ma bardzo niskie BMI[2], dobrze umięśniona, reprezentująca typ atletyczny (grube kości, duże powierzchnie stawowe);
  • Osoby w wieku 67 lat, o masie 120 kg, wzroście 190, o bardzo wysokim BMI pow. 45, słabo umięśnionej, za to mocno otłuszczonej, reprezentującej typ pykniczny (słabe kości ze zmianami [osteoporoza][3], małe powierzchnie stawowe, naturalna otyłość).

Przepisy i normy niestety nie biorą pod uwagę wielu zmiennych. Warto zatem dostosować wartości podane w normach do realiów zakładu pracy, w którym dane wytyczne są wprowadzane.



[1] DOR – Dopuszczalne obciążenie robocze

[2] BMI – Stosunek masy tłuszczowej do wody i masy mięśniowej. Wysokie BMI, osoby otłuszczone; niskie BMI, osoby szczupłe, często dobrze umięśnione

[3] Osteoporoza – zrzeszotnienie kości, na skutek ich odwapnienia

 

Komentarze

Informacje o autorze

Michał Sobczak
Michał Sobczak

Leader zespołu Pankration. Główny Specjalista ds. bhp, inspektor ppoż, ratownik medyczny i wodny. Wykładowca z ponad 15-letnim stażem (około 2000 szkoleń, wykładów, prezentacji i zebrań z zarządami firm), 8 lat pracy w zawodowych służbach medycznych (zespoły R, pogotowie lotnicze, kierownik zespołu i zmiany), 9 lat doświadczenia jako specjalista ds. bhp i ppoż.